Sanigorneq
Indhold
Aqqut nassaariuk
Sanigornissamut periaaseq pitsaasoq tassaavoq alloriallattaarneq. Alloriallattaanerit maannakkut ileqqut atugarilersimasanni allannguutaapput – allannguutit, illit inooqataaffigerusutatit siunissarlu ungasinnerusoq isigalugu ingerlassinnaasatit. Periaaseq taanna alloriallattaarnernik imalik allannguutissanik suliani allani ajunngitsumik atorluarneqarsinnaassasut ilimanarpoq, sanigorsarnerinnarmiunngitsoq.Alloriallattaarnerit kinguneqarluartuusarput
Alloriarnerit mikisut pitsaanerit, mikisutut isigisatit, timippilli angisuutut malugisai.
Tassanngaannaq nutaamiileriataarputit
Alloriallattaarnernik periaaseqarnissap tunuanniippoq, annikitsunnguanik alloriallattaanerit pitsanngortikkiartuaartittuarnissaat. Taamaaliornikkut siornatigut angisooq alloriarnerlu passukkuminaatsoq, tassaalissaaq alloriarneq mikisoq allannguut arriitsumik atulerukku alloriallattaarnerillu atugarilerukkit.
Aqussinnaasatit tassaapput nerissallugit aalajangiussatit aamma imissallugit kiisalu timinnik aalatitsinerit. Allannguutit annikitsut eqqortut ulluinnarni inuuninni suliarisassanni taakkunani suliarigukkit, piffissap ingerlanerani sanigoriartuaassaatit.
Taamaat tumik: Alloriallattaarninnut sammivitit aamma nukitit sammitikkit sanigornisssallu nammineq takkuttussanngortiguk. Nukittuffigisatit isiginiarnerukkit, aamma allat tamaasa allannguiniarninnit maluginiak katit, nuannersutut misigisatit.
Kisimiillutit imaluunniit allat peqatigalugit?
Aalajangerniaruk kisimiillutit allalluunniit peqatigalugit qanoq iliuusissat suliariniarnerit. Nammineerlutit akisussaaffik tigusariaqarpat kisianni inunnit allanit ulluinnarni qanillugit inooqatigisannit tapersersorneqarneq iluaquterujussuusarpoq. Allanilli peqateqarneq iluaqutaalluassaqaaq atukkat assinginik atugaqartunik.
Ileqqorilersimasalli nukingat angeqaaq, ileqqorilersimasallu peerneqarsinnaanngiusartut pigiinnarsinnaanerat ajornanngitsuaraavoq. Peqataanillu ullutsinni inuiaqatigiit inuuffigisat ajornannginnerutittorujussuuaat inooriaaseqarnissaq kalorialikkaanik nerisaqarnissaq aamma imeruersaateqartarnissaq – timimillu aalatitsisarneq annikitsuararsuaq.
Inuunerit nammineq takkuttartoq unitsiguk
– Inuunerillu uunga sammitileruk
Ullut tamaasa nerisassanik periarfissat 200-nit amerlanerusut isummerfigisarpatit. Taassumalu qaavatigut timip aalatissinnaanissaanut uninngatiinnarnissaanullu periarfissat arlalissuupput. Eqeersimaarlualaaruit toqqaaniarninni, taava alloriangaatsiariissaatit. Toqqaasarnippit amerlanerpaartaat nammineerlutik takkuttartuupput. Pisiniarputit, nerisassiorputit, puuguttamullu nerisassat pisarpatit, sutorniartarfimmi nerisarputit, nerillusarputit, imerlutit, aalasarputit issiasarlutillu aalanngingajallutit eqqarsaatigeqqaanngikkaluarlugu. Eqqarsaqqaanngik kaluarlunili iliuuseqaannartarneq unitsissinnaavat eqqarsaqqaalaartarnerlu atulerlugu. Eqqumanissat pisariaqarpoq, iliuutsitit qanoq ittuusut nalunagit massakkullu pisunut eqqumallutit. Sanigussaguit pisariaqartippat nerisassanik, najugassannik, aalanissannik aamma inooriaat sinniileqquni allani annikitsunik angisuunillu toqqaasarnippit katinnerat suusoq.
Iliuutsinnut eqqummanerulernissat aallar- tissinnaavat imminut aperisalernikkut:
• Massakkorpiaq suut periarfissaraakka? Pisi niaraangavit taamatut imminut aperisassaatit, nerisassioraangavit, puuguttat nerisassannik immeraangakku, neriniartarfimmiikkaangavit, kaassuataaraangavit, elevatorimukaraangavit, suliffinnukaraangavit, il.il. Naatsumik oqaatigalugu: oqimaassutsinnut sunniuteqartussamik sumiiffimmi arlaanni sussanerlutit aalajangerniartussanngoraangavit. Ullup ingerlanerani arlaleriarlutit taamatut imminut aperisarneq ileqqunngortikkukku, paasisimalissavat sunissannik nammineq qinersinissannut kiffaanngissuseqarnerit – aaqqiissutissanillu nassaassaatit ilinnoqqissaaq naapertuuttunik.
TUNNGASVIUSUT PINGAARTUT
— Anguniagaqartillutit ileqqorilersimasannik allannguutissanik atuuttuaannartussanik angu niaaneq, taamaalillunilu aamma oqiliartortuar nissannik.
Ajunngitsuussaguni piumasaqaataanngilaq eqqoqqissaartuunissaa.
Oqilinissannut malitassap ”eqqoqqissaartup” malittarinissaa pisariaqanngilaq. Sammivilli eqqortoq ingerlaffigiinnassavat. Eqqaamallugu, siumut marlunnik alloriarneq kingumullu ataatsimik alloriarneq ataatsimut isigalugu ataatsimik siumut alloriarneruvoq. Allorninnguit nuannaarutigisakkit.
Sunaluunniit ajornartitaanngilaq
Nerisassanik aalajangersimasunik nerisinnaanissannik, illigisannik, imminut inertinngisaannarit. Uagut inuit nerisinnaasarpugut taakkorpianik, immitsinnut nereqqunngisatsinnik, anner tusillugit nerisarluta. Sungiusaruk mamarluartut mamarsavillutit nerinissaanik imminut assuarinak/nalunngeqatigiinnissutsit innarlinngikkaluarlugu – pisarnittuulli minnerusumik nerigit. Nerisassat ulluinnarni nerisartakkattut isigikkit (soorlu paarnat, naatitat aamma karritatse qummarlukkat (fuldkorn) aamma nerisassat qaqutigoortut (soorlu kaagit, mamakujuttut aamma sukkulaatit) – nerisassat ”inerteqqutaan ngitsunut” ”iner teqqutaasunullu” immikkoorteqinagit.
Suut tamarmik ajunngitsumik tunisarpaatit
Ileqqut ilaat ileqqutut ajortutut nalilinngisaannakkit. Suna tamaat isigalugu ileqqut tamarmik ajunngitsumik tunisarpaatit. Assersuutigalugu sukkulaatip iluarisimaarinninnermik, akissarsiassannik eqqissinermilluunniit tunisinnaavaatit/sunnersinnaavaatit. Kisianni oqilinissat siunertarigukku, taava imminut aperigit: peqqinnerule rumallunga pissarsiassap assinga qanoq ilillugu pissarsiarisinnaavara?
Piumassuseqarnerit akueriuk
Ilaanneeriarluni mamartunik kaanneq pissusissamisuuginnartuuvoq. Tamanna ilaatigut pissuteqarpoq qaratsami ilaani piumassuseqarnermut immikkoortortaq ilorrisimaartinneqarnis saminik piumasaqartoq. Eqqarsaatigiguk mamartut suut nererusunnerlugit, taamapiumassuseqarnerit/pissarserusunnerit naammassisaqarfigerusullugu. Imaluunniit nerinngikkaluarlutit allatut iliuuseqarsinnaavutit, aamma ilorrisimaarnissannik pissarsiaqarfiusumik.
Nammagittarit
Anguniagaanngilaq sukkasuumik aamma annertuumik sanigorneq, amerlasuutigut sukka suumillu assullu puallarnermik kinguneqaannartartoq. Anguniagaavoq ungasinnerusoq isigalugu sanigornissaq. Piffissaq atugassaq atoruk eqqaamajullu sanigornissaq kisimi anguniagaanngimmat. Siullerpaatut pineqarpoq ajornanngitsumik ajunngitsumik atugaqarnissaq.
Imminut eqqartuutissanngilatit
Qanoq iliornerit qanorlu iliunnginnerit eqqar tuuttutut inniaqinagu. Annerusumik misiliinna ruk pissutsit taamaattuuinnarnerat paasiinna ruk imminut sakkortuuliorfiginak. Arlaat iluat sinngippat, akueriinnaruk misiligullu allamik iliuuseqarneq.
Alapernaatsuugit
Alapernaatsuugit, ammasoq ileqqutoqqannullu periarfissannullu tunngatillugu misileraasoq. Illit kisivit ilisimavat ilinnut suna pitsaanerpaanersoq. Illit tassuuna ilisimasalissuuvutit. Periarfissat assigiinngitsut misilerakkit, misileraajuarillu, ilinnorpiaq misigisaq pitsak.
Ingerlaannarit
Iluarneruvoq iluatsittut ilanngui suliarisarukkit, ingerlattuarsinnaasatit, amerlasooriarlutit allanngortitsisarnissanninngaanniit nalunagu ingerlannaviarnagit. Amerlanerimmi puallaqqittarput ileqqut nutaat najummiinnarsinnaasannginnamikkit. Taamaattumik ullut tamaasa eqqaasit tassaatit iluaqutigiligassannik, peqqinnarneru sumik inuuneqalersutit sanigoriartortutillu.
Aallaqqaataaniinnaanngitsoq, kisianni aamma anguniakkat angugaangakku.
Pisiniaraangavit
- Nerisassarsiniarnerit aamma nerisassatit siuningaaniilli pilersaarusiukkit
- Pisinianngisaannarit kaallutit.
- Pisiarisakkit pisiarerusutatit annikitsukkuutaarlugit.
- Nerisassanik igariikkanik angerlaatassannik pisinngisaannarit ilinnik ussernartorsiortitsi sussanik.
- Neqeroorutit mianersuutikkit amerlasuun ngorlugit pisiareriataarsinnaasatit, ass., ”Sukkulaatit angisuut pingasut pisiarikkit ataaseq akilernagu”.
Nerigaangavit imeraangavillu
- Puuguttat, skålit immiartorfiillu minnerusut atortakkit.
- Nerisassat suli iggavimmiitillutit puugutassannut ilissavatit, siatsivillu igarlu kissarsuutip qaavaniitiinnartakkit.
- Tamussernippit kingorna ajassaatit atukkatit nerriviup qaanut ilisakkit, oqummerseqqinnisavit tungaanut.
- Nerisatit tamualluartakkit.
- Sukkaatsumik tamuasarit unikkallartarlutillu, taamaalillunilu naappit qaratsannut qaarsillannerit pillugu ilisimatitsisarnissani angumerisinnaaniassammagu – nerivallaalertinnak.
- Nerinerpit nalaani allanik sammisassarsiornaveersaarit, ass. TV.
- Piffissani aalajangersimasuinnarni nerisarit. Kaakkunnaarnissaannarpit tungaanut.
- Angerlarsimaffinni nerisarfiit aalajangersimasoq nerisarfigiuk, ass. nerrivimmi.
- Nerinerit naammassiniariaraangakku nerrivik qimattassavat.
- Nerisappit sinneri nillataartitsivimmut ilina suartakkit, nerereeraangavit.
Anigaanni
- Fiistertinnak, feriartinnak imaluunniit allani katersuuffinni neringaatsiarfiusartunut peqataatinnak, siuningaaniit eqqarsaatigiuk suna nerissanerlugu imissanerlugulu.
- Sungiunniaruk inussiarnersumik naameersinnaanissat. Assersuutigalugu oqartarit.: “Mamarluinnarpoq, qaarsillappungali”.
- Tigoriaannarnik neriniarfiit buffiit namminerlu tigooraannarlugit neriniarfiit mianersuutikkit nerivallaarfigisinnaasatit.
- Grillbarit iserfiginaveersaakkit, iffiortoq allallu ussernartorsiorfigineqarsinnaasut. Aqqusineq alla ingerlaffigisaruk.
Allanik suliaqaraangavit
- Eqqarsaateqarit nerisassaanngitsunik. Eqqarsaatitit soqutigisannut allanut sammitikkit.
- Mamartutulerusunnaveersaarit. Mamakujuttut isiginngisannut inissikkit.
- Eqqaamajuk ilaatigut kaalaartarneq uloriananngimmat.
- Allanik nerisassaanngitsunik allanilli soqutigisannik imalinnik sammisassarsiorit.
- Nerinak aamma nuannarisannik allanik suiaqarit. Ass. allat ilagikkit, nipilersortunik tusarnaarit, qitinneq, tiinganeq, tagiartortigit, kissartutsiarsuarmut uffarit, filmerit, qarasaasiamik pinnguarit, tiitorit, pisuttuarit, pinnguarit, atisarsiniarlutit pisiniarfinniigit, nalaasaarfimmi sinngusarit imaluunniit nuannersumik atuakkamik sammisaqarit (nerisassiornermut sanigorsarnermullu tunngasuunngitsunik).