Tupa tassa

Imatut iliussaatit:

• Ulloq unitsitsiffissat toqqaruk siumut isigalu­ta sap. ak. 2­3­niittoq. Ulloq unitsitsiffissap tikinnissaanut piareersimanissat anguniarlugu qanoq iliuuseqassaatit, pujortarunnaar­nissallu anguniarlugu nammineq pilersaaru­ siussaatit.
• Ulloq unitsitsiffissat toqqaruk, assersuutigalugu sap. ak. naaneranut ilisaq. Ajunngin­nerpaassaaq ulloq unitsitsiffissat inissisimanngippat piffissami fiisteriarfiusussami imaluunniit suliffinni ulappuffiusussami. Inuit ilaannut pitsaanerpaasarpoq pujortarunnaar­nissaq ullut sulinngiffeqarfissat ingerlaneri­nut inissikkaanni.
• Ajornakusoortoqalerpat qanoq iliornissat eqqarsaatigissavat. Pujortarunnaarniarnerup nalaanikikkut tamarmik aporfeqartarput. Ajornartorsiutilli qaangeruminarnerusar­put suut siuningaaniit eqqarsaatigereersima­ gaanni.
• Ilaquttat ikinngutillu oqaluttuutikkit pujorta­runnaarniaravit. Taakkua tapersersuinerat oqinnerulersitsisinnaavoq – imaassinnaavorlu taakkua arlannguat amerlanerilluunniit pe­qatigalutit unitsitsiumasinnaasut.
• Cigarettit eqqaavimmut igikkit. Unitsitsissaguit cigattenik, ikittaatinik arsakoorfinnillu eqqanniittuuteqassanngilatit. Tamaasa igikkit.
• Pujortarunnaarsinnaanerit upperiuk. Siorna­ tigulluunniit iluatsinngitsumik misileereersimagaluaruit, pujortarunnaarnissat manna iluatsissammat upperissavat.

Pujortarneq ileqquuvoq. Iluaqutaasinnaavoq pujortarunnaartinnak pujortartillutit ileqqorisar­ takkannik allanngortitsinissat.

• Pujortartarnerit millisiguk. Pujortarusulernerit tamaasa aalajangerniartassavat ilumut cigaretti pisariaqarnersoq.
• Inuit ilaasa pujortarnerminnik millisikkiar­tuaarnissamik iluarinnittuupput, ullorlu taanna pujortarnerup unitsinnissaata nallernissaanut pujortarnikillisarlutik.
• Aalajangeruk sumiiffiit ikittunnguit ilaannaanni pujortartarniarlutit, soorlu ass. aneerasaartarfimmi.
• Ikitsisit atoreeraangakku teqeqqumut unga­varlugu inissiguk, cigatti tulleq ikissagaa­ngakku nikuittariaqarlutit. 
• Cigarettit sikaaviit ilisiviisa qullerpaartaannut inississavatit, tigussagaangakkit ikorfertussanngorlutit.
• Pujortagassat meqqii allat pisiarisalikkit.

Ilinnut iluaqusernerussaatit ileqqut peqqinnar­ nerusut misilillugit atugarilerukkit.

• Nerigit najoqqaallutillu minnerusumik – maluginiaruk taakununnga ileqqutit allanngornersut, pujortarunnaarniarninni oqimaapallaalersinnaanerit pinaveersartinniarlugu.
• Eqqaamallugu imerluartassagavit, tamanna iluaqutaasinnaammat pujortarunnaarnerpit nalaani ajoquteerarpassuarnut aporfiusin­naasunut, imermillu pisarnerit nererusattarninnik millisitsisinnaammat.

• Unnukkorsioreernerup nalaani pisuttuarit – nerereernerup kingorna pujortarnak. 
• Qimmeq pisuttaqatigiguk, qimmeqanngikka­ luaruilluuniit. 
• Sikkilerit bussernak. 
• Ilaquttatit imaluunniit kammalaatit pinngua­ qatigikkit, taamalillutit anernerit qaffallugu.

Sivisuumik pujortareersimaguit timit aamma qaratsat nikotinimik sungiussereersimassaaq. Pinngitsuuisinnaajunnaarsimasuuvutit.
Nikotin pinngitsoortalerukku timit qisuariassaaq. Misigisaqartuusisassaatit timikkut tarnikkullu misigisannik. Pujortarunnaarnerpit ki­ngorna ullut 2­-3 ajornerpaassapput. Piffissap taassuma kingorna pitsaanerulissaaq, aamma pujortarunnaarnerup kingorna sap. ak. 3­-niit 4-­manut misigisuusaartarnerit akuttussapput. Pujortarusulertuaannassaatit. Kisianni cigatti­mik ataasiinnarmilluunniit ikitsinngilluinnarit, pinngitsuuisinnaanerimmi uteqqiinnassaaq.

• Eqqarsaatigisassagakku, pujortarunnaarsimanera ilaquttamma nuannaarutigimmassuk
• Eqqarsaatigisassagakku, pujortarunnaarner­ma peqqinnerusunngortikkaanga
• Eqqarsaatigisassagakku, siunertanut allanut aningaasassaqarnerulernera
• Eqqarsaatigisassagakkit pujortarunnaarnissannut pissutigisakka ajunngitsut

Pingaarnerpaavoq pujortarunnaarnissamut nammineq piumassuserisaq. Iluaqutaasinnaa­voq oqaloqatiginninnerit arlaannik malinnaafi­gisaqarneq.

Nikotinisiassat
Assigiinngitsunik arlalinnik nikotinisiassanik pe­qarpoq. Soorlu nipputtinneqartartut pisiarine­qarsinnaapput, tyggegummit imaluunniit pisiassat allat. Nioqqutissiat nikotiinillit pujortarunnaarniarneq ajornannginnerulersissinnaa­vaa, pissusissaatut atoraanni.

Nikotinit taakku iluaqutiginiakkat sivisunerpaa­mik qaammatit 3-­niit 4-­nut atorneqartariaqar­put – sivisunerpaamillu ukiup affaanik sivisu­nerunngisaannartumik.

Nikotinit pillugit paasissutissat eqqortut

• Nikotinit tupatulli kræftilersitsisartuunngillat.
• Naartusuuguit, milutsitsisuullutit imlt. uum­ matikkut ajoqquteqartuuguit, nikotinit atu­ lersinnagit nakorsaq oqaloqatigeqqaartuaan­ nassavat.

Pujortarunnaarnissamut nakorsaat
Ilaanni nakorsaat atorsinnaasarpoq. Nakorsa­miit tunniunneqartariaqarpoq atornerali kingunerlutsitsisinnaavoq.

• Imminut nersualaarit upperiullu pujortarunnaarsinnaagavit. 
• Tupa sunaluunniit eqqanniittoqigiguk, ilan­ngullugit allat pujortarnermut eqqaanarsinnaasut eqqanniittut: qamitaq, ikitsisit arsakoorfiillu. Kaasarfitit eqqaamagigit taskitillu.
• Ilaquttat ikinngutillu pujortartarunnaarnerit pillugu oqaluttuutikkit tapersersuinissaallu atorfissaqartikkit.
• Eqqissisimanngissuteqarnerit ajunngitsumut atoruk. Pisuttuarit, erruigit, meeqqallu pinnguaqatigikkit.
• Nerereerniariaruit nikuigit – nerriviillu aaqqiguk.
• Pujortarusuleruillu kigutigissarit imerilluunniit. 
• Innajaarit nuannersumik atuakkerlutit. Ullu­mi ulloq takisuujusariaqanngilaq.
• Sinilinnginnerni imminut nersorit. Ullut siul­ leq iluat silluarpoq.

• Siutikkut aseruuttoornerit
• Nappaatinngortumik quersorujuttualerneq bronchitis astmaasoq
• Sapigaqarneq
• Meeraaqqap siniffimmini toquinnartoorsin naanera (vuggedød)

Meeqqat nakorsaatitornissamut pisariaqartitsi­ suunerusarput pujortartullu akornaniinneq pis­sutigalugu napparsimavinnut unikulanerusar­put.

• Aalajangereerputit pujortartarnerit tamaa­nga killeqartoq. Cigarettitoqqittooruilli, pujortartarunnaarniarnerit unitseqinagu. Ajutoornertut isigiguk – soorlu sanigorsarne­rup ingerlanerani kaageerartortoorneq.
• Aalajangiussat aalajangiuteqqaannaruk pujortartarunnaarniarnerillu suli sakkortunerusumik aalajangiusimaannaruk. Taa­maalioruit iluatsikkiartoqqissaqqaarpoq.

Pujortarusunneq suli takkuttuartussaavoq
Pujortarunnaarsimanerilluunniit sivisuumik ato­reeraluarlugu pujortarusunnerup tikittuartus­saavaatit. Pujortaqinak! Sukkasuumik pujor­tartartunngoqqissinnaavutit. Pujortarusulerneq minutsialunnguit qaangiutiinnartut tammaqqis­saaq.

Aaku siunnersuutit arlalinnguit, pujortarusulis­ sagaluaruit:

• Immiartorfimmut imermik imerit
• Parnamik nerigit
• Pujortarunnaarsimanernut pissutaasut eqqarsaatigikkit
• Torersaagit
• Ikinngutippit arlaannut sianerit
• Silaannarmik assut najuussigit
• Pisuttuarit

Pujortarneq aamma nappaatit pillugit paasissutissat piviusut
Ajunngilluinnassaaq eqqaamassallugu pujor­tartarneq qanoq ulorianartigisoq. Pujortarsima­ sunngorsimanissannillu aalajangersimanerit tassuunakkut nukittorsarneqassaaq.

• Pujortartartut affaat pujortartarunnaarsi­manngitsut pujortartarnertik toqussutigisar­paat.
• Pingaarnertut nappaassuaq, ummatip taqar­suinik milittoortalernerit pualluuteqalerneril­lu pujortartartunik nappaateqalersitsisarput.
• Pujortartartut pujortarneq ajortunut naleq­qiullugu ukiunik 8­-10-­nik inuunikinnerusar­put.
• Pujortartartup inuunerani piffissami kingul­lermi ukiut qulit atuuttuni pujortartartumut nappaatit inuunerlu ajortoq atuuttuartuusar­put.

Pujortarunnaarneq aamma peqqinneq pillugit paasissutissat piviusut
Maani takusinnaavat pujortarunnaarninni qanoq sukkatigisumik peqqissutsit pitsannguuteqartoq.